Wat is genade?

1. mrt, 2021

Genade: in een gesprek over de Bijbel is de kans groot dat dit woord wel voorbij komt. Het is een belangrijk thema in de Bijbel, misschien wel het belangrijkste. Maar wat is genade dan precies? Voor wie is het? En waarom is er eigenlijk genade?

Laten we eerst is kijken naar het woord zelf in de oorspronkelijke taal. De Bijbel is een verzameling van boeken. Een deel is geschreven in de Hebreeuwse taal en een deel in de Griekse taal.
Het Griekse woord voor genade is kharis en dat is afgeleid van khara, wat ‘vreugde’ betekent.
Puur vanuit de afleiding van het woord betekent genade: dat wat vreugde geeft, blij maakt.

Genade maakt dus blij, maar waarom? De betekenis van genade is iets dat je krijgt om niet, gratis.
Een Bijbels voorbeeld hiervan kunnen we vinden in Handelingen 9, in de geschiedenis van Paulus, die toen nog Saulus genoemd werd; een vervolger van de gemeente van God.

Saulus was op weg naar Damascus om daar Christenen gevangen te nemen. Onderweg verscheen Christus aan hem in een licht dat zo fel was dat hij voor drie dagen blind werd. Gedurende die tijd verbleef Paulus in Damascus.
In Damascus was er een man, Ananias, wiens naam ‘Jahweh is genadig’ betekent. Hoe toepasselijk! Ananias kreeg van God de opdracht om Paulus op te zoeken en hem de handen op te leggen, zodat hij weer zou zien. Ananias gaf aan hoe gevaarlijk deze Paulus wel niet was – een naar de mens gesproken volkomen logische reactie. God echter zei tegen Ananias:
Ga, want hij is een uitgekozen instrument om mijn naam uit te dragen onder alle volken en heersers en onder al de Israëlieten.
(Hand 9:15 – proeve van NCV)

In plaats dat Saulus zijn verdiende loon kreeg zegt God hier dat Hij hem zou gebruiken om de naam van de Heer (Jezus) te verspreiden onder alle volken. Dat verdient Saulus toch helemaal niet? Precies, en juist dát is Genade!
In Galaten 1:15-16 schrijft Paulus dan ook het volgende:
15 Maar toen God, Die mij voor mijn geboorte apart zette en riep, door Zijn genade, het goed achtte 16 Zijn Zoon in mij te onthullen, zodat ik Hem als evangelie zou verkondig onder de natiën (…)
(Gal 1:15-16 – naar NCV)

Na zijn ontmoeting met Christus, onderweg naar Damascus, heeft Saulus er niet voor gekozen om Hem te gaan volgen. Genade is namelijk geen kwestie van een keuze die je moet maken om dit te ontvangen, volstrekt niet! Het is God die ons al heeft uitgekozen voordat wij ook maar geschapen waren Efeze 1:4, Genesis 1:2 e.v. zie 1.. Daarover hebben wij als mens niets te zeggen.
Zouden wij ook maar enige invloed kunnen hebben op het wel of niet ontvangen van Zijn genade dan is het geen genade meer. Er is niet iets als ‘een beetje gratis’, net zo min als je kan zeggen ik ben ‘een beetje zwanger’. Je bent het wel of je bent het niet. Zo ook met genade. Dit is niet ‘een beetje gratis’. Het is gratis en daarmee ook onvoorwaardelijk!
1. God heeft ons volgens Efeze 1:4 uitgekozen voor de nederwerping van de wereld, een moment van zonde en oordeel waardoor de toenmalige door water verging. Er zijn weinig details over de nederwerping te lezen in de Bijbel, maar het vond in ieder geval plaats voordat wij mensen geschapen werden. Daarvoor koos God ons al uit!

Gered in Zijn genade
We hebben nu de precieze betekenis van genade: Iets dat wordt gegeven – onvoorwaardelijk – en wat vreugde geeft. Ook hebben we gezien dat Paulus deze genade ontvangen heeft, maar daar blijft het niet bij. Er is namelijk een probleem waar heel de mensheid mee te maken heeft: ieder mens zondigt. “Zondigen” is de vertaling van een Hebreeuws woord dat eigenlijk “doel missen” betekent. Wij weten wat God van ons verwacht, maar schieten steeds dat doel voorbij.
12 Daarom, evenals door één mens de zonde de wereld binnen kwam, en door de zonde de dood, zo ging de dood door tot in alle mensen, waardoor allen zondigden.
(Rom 5:12 – naar NCV)

Wat Paulus in deze tekst naar voren brengt is dat door één mens (Adam, die van de verboden vrucht at) de zonde in de wereld is gekomen en daardoor ieder mens zondigt. Het gevolg van zonde is ook dat de mens ook niet eeuwig zou leven, maar uiteindelijk zou sterven. Oei! Dan hebben we eigenlijk niet één, maar twee problemen, de mens zondigt en gaat ook nog eens dood.

Hoe verdrietig en uitzichtloos het bovenstaande ook lijkt, wij hebben een God van leven en hoop, dan kan het hier toch niet mee eindigen? God-zij-dank niet! Heel de schepping is in Zijn hand en daarmee ook deze situatie. God heeft Zijn zoon, Jezus Christus, gezonden om redding te brengen aan heel de mensheid. Redding van zonde en dood! En wat deed de mens? Zij hebben Jezus aan een hout gespijkerd en laten sterven.

In plaats van de mensheid deze gruwelijke daad aan te rekenen, laat God juist door deze daad Zijn genade zien! Zelfs terwijl de mens Zijn Zoon doodde aan een kruis, zegt God ‘Ik hou van jou!’. God is nooit vijandig geweest naar de mens, maar de mens was vijandig naar God. En doordat God Zijn zoon gaf aan het kruis maakt God van deze vijanden, vrienden. ( = verzoening)

Het is geen kwestie of je dit wel of niet gelooft, God houdt van jou en schenkt genade, gratis en voor niets! Paulus zegt zelfs dat we gerechtvaardigd zijn, dat betekent dat we vrij zijn gemaakt van elke beschuldiging. Is dat niet heerlijk om te weten?

Sterker nog, ook het probleem van de dood is aangepakt! Drie dagen na Zijn dood heeft God Zijn Zoon opgewekt en onvergankelijk leven gegeven. Hiermee is Jezus de eerste mens waar de dood geen macht meer over heeft! We kunnen lezen in 1Korinthiërs 15:26 dat de laatste vijand die tenietgedaan zal worden de dood is. Dat betekent dat uiteindelijk elk mens onvergankelijk leven zal hebben! Dat lezen we een paar verzen eerder:
22 Want net zoals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden, 23 maar ieder in de eigen rangorde: de eerste vrucht van de oogst is Christus, vervolgens die van Christus zijn in Zijn aanwezigheid
(1Kor 15:22-23 – Eig.Vert.)

We sluiten af met het vervolg van Romeinen 5, waarin Gods genade voor elk mens wordt getoond.
18 Dus, zoals het door één misstap voor alle mensen kwam tot veroordeling, zo komt het ook door één rechtvaardigheidsdaad voor alle mensen tot rechtvaardiging van leven.
(Rom 5:18 – Eig.Vert.)

God is het die jou vrij van zonde maakt en je onvergankelijk leven zal schenken. Dat is werkelijk een goed bericht, evangelie! Of je het nou gelooft of niet, de genade blijft. Daar kan je toch alleen maar blij van worden!
 

1. mrt, 2021

 

Eén van de grote motto's van de Reformatie luidt: Sola Gratia (= alleen genade)! Maar wat is genade?

Het Hebreeuwse woord voor genade is 'chen'. Ons woord 'gein' is daarvan afgeleid.
Het Griekse woord voor genade is 'charis' en dat is afgeleid van 'chairo', hetgeen 'vreugde' betekent.
Puur vanuit de afleiding van het woord betekent genade: dat wat blij maakt of vreugde geeft.

Genade maakt blij. Maar hoezo? Wat is vanuit Bijbels oogpunt karakteristiek voor genade?
Genade staat voor: 'om niet' of 'gratis'.

 

Het woord Evangelie (=goed bericht) is in de Schrift dikwijls synoniem voor 'de genade Gods'. Zo bijvoorbeeld in Kolosse 1:6. Daarom spreekt Paulus in Handelingen 20 ook van "het Evangelie van de genade Gods". Het Evangelie is Evangelie omdat alles afhangt van God en niets van de mens. Het is zwart of wit. Een beetje gratis is even onmogelijk als een beetje zwanger. God is de Redder van alle mensen OM NIET. Van de Kolossers lezen we dat ze "de genade Gods in waarheid hadden leren kennen". Het louter bezigen van termen als genade is geen garantie dat het ook "in waarheid" om genade gaat.
Kolosse 1:6; Handlingen 20:24

 

In de wereld is 'gratis' een schaars begrip. 'Voor niets gaat de zon op', wordt gezegd. Dat is ook zo: de zon die de duisternis verdrijft en licht en leven brengt, staat model voor de genade van God. Hij laat de zon opgaan over bozen en goeden. Maar in de wereld is gratis verdacht. Waar in advertenties geschermd wordt met 'gratis', daar blijkt in de kleine lettertjes gewoonlijk wel degelijk sprake te zijn van een prijskaartje. In een christelijke setting is het al niet anders. Men zegt dat Gods liefde onvoorwaardelijk is, maar tegelijkertijd dreigt men met de een eindeloze hel als men zich niet bekeert. Of men predikt 'genade alleen' maar tegelijkertijd moet je wel...
Is het verwonderlijk dat de wereld zich afkeert van zulke hypocrisie?
Matteüs 5:45

 

De genade Gods die garant staat voor de redding van alle mensen, is dezelfde genade die hen die (dit) geloven ook opvoedt. Zij zullen ondervinden dat de universele genade van God, hen traint en richting en inhoud geeft aan hun leven. Het geeft een overweldigend Godsbesef, zodat het vanzelfsprekend leidt tot een leven waarin Hij geëerd wordt. Waar het licht schijnt verdwijnt de duisternis. Het negatieve (goddeloosheid en wereldse begeerten) zal als vanzelfs genegeerd (verzaakt) worden.
Titus 2:11,12

 

Het woord voor 'genade' in het Grieks (charis), is direct verwant aan het woord voor 'dankzegging' (eu-charistia). Waar men 'om niet' ontvangt, daar klinkt logischerwijs 'dank u wel'. In vele talen zien we deze connectie van 'genade' en 'dankzegging'. Fransen zeggen 'merci' en dat is direct verwant aan het Engelse 'mercy' (= ontferming, genade). Spanjaarden zeggen 'gracias' en de Italianen 'grazie' en we herkennen onmiddelijk het Engelse 'grace' (=genade) daarin.

 

De overgang tussen het getob van Romeinen 7 ("wat ik niet wil, dat doe ik"; "ik ellendig mens, wie zal mij verlossen?") en de vreugde van Romeinen 8 ('de gezindheid van de Geest is leven en vrede") wordt gemarkeerd door Romeinen 7:25: "Gode zij dank....!" Letterlijk staat hier het woord 'charis' d.w.z. genade. In Romeinen 8 is het onvermogen van de mens een gepasseerd station. Niet omdat dit inmiddels niet meer waar zou zijn (integendeel!), maar omdat het geen issue meer is. Het is een uitgangspunt geworden. Als vervolg daarop gaat het in Romeinen 8 over het vermogen van God! Wat Hij gedaan heeft, doet en zal doen. Dát maakt blij!

 

Pogen en proberen zijn typerende termen voor wat de Bijbel onder 'werken' verstaat. Het falen zit al in de woorden ingebakken. Wie zegt 'ik heb het geprobeerd', heeft gefaald. God probeert nooit iets, Hij doet het gewoon. Heel veel prediking in kerken en kringen is gericht om mensen beter hun best te laten doen. "Weest heilig, want Ik ben heilig...", wordt daar gepredikt. En aangezien de mens slechts de buitenkant heiliger (of wat daar voor door gaat!) kan maken, is hij dus per definitie bezig schijn-heilig te wezen. En daarmee is hij nog verder van huis dan de doorsnee ongelovige, want die doet zich ten minste niet beter voor dan hij of zij werkelijk is.

 

De Schrift zegt niet "weest heilig, want Ik ben heilig...", maar "gij ZULT heilig zijn, want Ik ben heilig...". Het is een belofte!.
1Petrus 1:16 - de weergave in de gebruikelijke vertalingen is fundamenteel fout. Israëls fout destijds, was dat ze niet uitging van geloof (in de belofte Gods) maar van werken (Rom.9:31,32)
zie ook: 1Korinthe 1:29-31; Efeze 5:26; Hebreeën 2:11

 

Heel de bedoeling van ons leven wordt samengevat in Efeze 1:6":